Strona projektu badawczego finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu OPUS 29 (nr grantu 2025/57/B/HS5/00102)
Co się dzieje z prawem prywatnym w świecie, w którym człowiek przestaje być wyłącznie biologiczny? Projekt badawczy podejmuje jedno z najbardziej przełomowych wyzwań współczesnych nauk prawnych: jak regulować sytuację osób, których ciało i umysł zostały trwale zintegrowane z technologią.
Dynamiczny rozwój neurotechnologii, sztucznej inteligencji i biotechnologii sprawia, że coraz więcej osób funkcjonuje z implantami, interfejsami mózg–komputer czy zaawansowanymi protezami. Zjawisko to, określane jako cyborgizacja, prowadzi do powstania nowych form istnienia – istot, które nie są już wyłącznie biologiczne, ale też nie są w pełni sztuczne. Tymczasem tradycyjne prawo prywatne nadal opiera się na prostym podziale: osoba albo rzecz. W świecie technologicznie ulepszonych ludzi to rozróżnienie przestaje wystarczać.
Celem projektu jest stworzenie nowego, spójnego modelu regulacji w ramach europejskiego prawa cywilnego – takiego, który pozwoli chronić osoby technologicznie ulepszone, nie naruszając podstawowych wartości prawa prywatnego: godności człowieka, autonomii jednostki i nienaruszalności ciała. Badania koncentrują się m.in. na pytaniu, czy technologie trwale zintegrowane z organizmem powinny być traktowane jako część ciała, jak zmienia się pojęcie odpowiedzialności cywilnej w sytuacji współdziałania człowieka i sztucznej inteligencji oraz czy konieczne jest stworzenie nowych kategorii podmiotowości prawnej.
Efektem projektu będzie kompleksowy model „ciała cyborga” w prawie prywatnym oraz koncepcja hybrydowej podmiotowości prawnej, dostosowanej do osób funkcjonujących w rzeczywistości technologicznej augmentacji. Projekt odpowiada na realną i pilną potrzebę stworzenia ram prawnych dla świata, który już istnieje – świata, w którym technologia nie jest dodatkiem do człowieka, lecz jego integralną częścią.
Projekt ma na celu przeprowadzenie kompleksowej i systematycznej analizy wyzwań związanych z prawem prywatnym, wynikających z technologicznego ulepszania ludzi – powszechnie nazywanego „cyborgizacją”. Głównym celem jest krytyczna ocena adekwatności obecnych doktryn kontynentalnych (prawa cywilnego) w odniesieniu do skutków prawnych integracji elementów sztucznych z ludzkim ciałem oraz zaproponowanie niezbędnych zmian doktrynalnych.
Projekt koncentruje się w szczególności na problemach statusu prawnego technologicznie zmodyfikowanego ciała ludzkiego, podmiotowości prawnej osób ulepszonych technologicznie oraz odpowiedzialności cywilnej wynikającej z integracji człowieka i technologii. Badania mają charakter doktrynalny i analityczny oraz są zakorzenione w tradycji kontynentalnego prawa cywilnego, przy jednoczesnym uwzględnieniu perspektywy porównawczej oraz interdyscyplinarnej.
Status prawny technologicznie zmodyfikowanego ciała ludzkiego
Podmiotowość prawna osób ulepszonych technologicznie
Odpowiedzialność cywilna w przypadku integracji człowieka i technologii
Własność i zbywalność zintegrowanych technologii
Zgoda i autonomia osoby w kontekście ulepszania technologicznego
Katedra Prawa Cywilnego
Profesor prawa cywilnego. Zainteresowania naukowe: prawo prywatne w kontekście sztucznej inteligencji, robotów, transhumanizmu i cyborgów; prawo spadkowe.
Kierownik Katedry Polityki Prawa, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki
Profesor w zakresie teorii i polityki prawa; prowadzi badania naukowe oraz kieruje działalnością naukową i organizacyjną Katedry Polityki Prawa.
Katedra Prawa Międzynarodowego Publicznego i Stosunków Międzynarodowych, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki
Specjalizuje się w prawie międzynarodowym publicznym oraz prawie praw człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedzialności państw za działania w cyberprzestrzeni oraz odpowiedzialności algorytmicznej w kontekście sztucznej inteligencji.
Wydział Prawa i Administracji
Kopcińskiego 8/12, pokój 3.61
90-232 Łódź, Polska
lch@wpia.uni.lodz.pl
+48 42 635 63 78
