Tytuł pracy
"Filozofia dramatu Józefa Tischnera jako antropologiczna wykładnia relacji człowiek-Bóg".
Zadaniem realizowanym przez niniejszą dysertację jest próba przedstawienia antropologicznej refleksji ks. Józefa Tischnera, w której człowiek ukazany jest jako podmiot dramatyczny. Modelowym przykładem dramatu jest dramat człowieka z Bogiem– stanowi to podstawowe założenie Tischnera. Jedna z głównych tez pracy wskazuje na dramat jako antropologicznie relewantną perspektywę, w której realizują się fundamentalne dla podmiotu ludzkiego aktywności– zarówno te, które opisać można za pomocą pojęcia „potrzeby”, jak i te, które, jak religia, wymykają się kategorii „potrzeb” i mogą zostać opisane jedynie w perspektywie „pragnienia” – a za sprawą obecności horyzontu aksjologicznego potrafią otwierać człowieka na dobro. Analizy podejmowane w niniejszej pracy stawiają sobie za zadanie uchwycenie momentów kluczowych dla rozumienia religii, a konkretnie relacji religijnej, i ukazanie ich w świetle kategorii dramatu, będącej fundamentalną w obrębie filozoficznego namysłu Tischnera. Perspektywa aksjologiczna, przyjęta przez Tischnera jako kluczowa w opisie aktu religijnego może stać się podstawą zarówno dialogu międzyreligijnego, jak i relacji wiary z ateizmem czy postawami agnostycznymi, co we współczesnym, pluralistycznym świecie jest procesem nieuchronnym. Kształt tychże relacji, zapośredniczony przez perspektywę agatologiczną, jak określa ją Tischner, wskazując na dobro- agathon, daje możliwość prowadzenia twórczego dialogu, w którym kategoria świętości pojawia się nie wyłącznie jako opis Absolutu, ale jako niejednokrotnie dramatyczne dążenie do naśladowania Absolutu.
Motto
Cytat ten został wybrany przez niego z bogatej spuścizny Józefa Tischnera jako jedna z myśli wiodących tego filozofa. Codzienne doświadczenie spotkań, zarówno tych, które odbywają się w płaszczyźnie interpersonalnej, jak i spotkanie z myślą człowieka, odczytaną z jego twórczości, może przybrać nierzadko kształt czysto pragmatyczny, wtedy myśl innego staje się tylko materiałem, który służy do dalszej obróbki intelektualnej, a i sam drugi człowiek jest obiektem, który może posłużyć w jakimś wyznaczonym sobie celu. Czy jednak wtedy możliwe jest autentyczne spotkanie? W pracy badawczej, spędzonej podczas studiów na UŁ starał się w analizach filozoficznych zbliżać do ideału fenomenu spotkania, nakreślonego przez Tischnera, który nadał mu rangę wydarzenia, a nie tylko epizodu.
„Doświadczamy innego [człowieka], spotykając go. Spotkać to coś więcej niż mieć świadomość, że inny jest obecny obok mnie lub przy mnie. Wmieszany w uliczny tłum mam świadomość, że obok mnie są inni ludzie, co jednak nie znaczy, że ich spotykam. Spotkanie jest wydarzeniem. Spotkanie pociąga za sobą istotną zmianę w przestrzeni obcowań. Ten, kto spotyka, wykracza – transcenduje - poza siebie w podwójnym sensie tego słowa:ku temu, komu może dać świadectwo (w stronę innego), i ku Temu, przed kim może złożyć świadectwo (przed Nim-Tym, kto żąda świadectwa). Dlatego należy powiedzieć: spotkać to do-świadczyć Transcendencji.” J. Tischner, Filozofia dramatu, Kraków 1998, s. 27.
